Prof. dr Bogdan D. Bošković

Prof. dr Bogdan D. Bošković

Prof. dr Bogdan D. Bošković

Vojnomedicinska akademija

Prof. dr Bogdan D. Bošković, redovni profesor Vojnomedicinske akademije, Naučni savetnik Vojnotehničkog instituta (VTI) u Beogradu u penziji i redovni profesor po pozivu Medicinskog fakulteta u Foči, rođen je  1931. godine u selu Konjuhu kod Kruševca, od oca Dragoljuba i majke Milunke Milenković. Osnovnu školu završio je u rodnom mestu, a gimnaziju u Kruševcu. Završio je dva fakulteta: medicinski (Sarajevo) i farmaceutski (Zagreb) i doktorirao na Medicinskom fakultetu u Sarajevu. Od 1956. pa do kraja  1964. godine radio je na Institutu za farmakologiju i toksikologiju Medicinskog fakulteta u Sarajevu.

Kao aktivno vojno lice, premešten je u Vojnotehnički institut u Beograd, gde je po osnovu beneficiranog staža krajem 1993. godine penzionisan u činu pukovnika VJ i zvanju Naučnog savetnika. Bio je član Saveta za naučni rad u oružanim snagama i predsednik njegove Komisije za naučne kadrove. Bio je dugogodišnji rukovodilac Naučnog projekta SR Srbije «Zaštita hrane od zagađivanja i zdravstveni aspekti zagađivanja».

Za eksperta Svetske zdravstvene organizacije izabran je 1971. godine. Član je Britanskog farmakološkog društva (1971), Nemačkog udruženja za farmakologiju i toksikologiju (1996), Naučnog društva Srbije (1996), Srpskog lekarskog društva (SLD), Društva farmakologa Jugoslavije i Udruženja toksi-kologa Jugoslavije. Glavni je i odgovorni urednik časopisa Archives of Toxicology, Kinetics and Xenobiotic Metabolism, glasila Sekcije za toksikologiju SLD i član uredništava više nacionalnih medicinskih časopisa. Bio je predsednik Savezne komisije za dijagnostiku i terapiju. Član je izdavačkog saveta SLD.

U VMA je za predmet farmakologija i toksikologija prošao izbor u sva nastavna zvanja, a bio je izabran i za redovnog profesora poslediplomske nastave na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Tuzli. Od 1998. je redovni profesor po pozivu na Medicinskom fakultetu u Foči. Po pozivu, držao je predavanja u naučnim institutima u SAD i Velikoj Britaniji, u kojoj je na postdoktorskim tudijama boravio godinu dana.

Posle penzionisanja u VTI-u, radio je: u Komisiji za naučnoistraživački rad nastavno-naučnog veća (u jednom mandatu i kao njen predsednik); sa Klinikom za neurologiju VMA, na razvoju i kliničkim ispitivanjima novih kombinacija analgetika i novih oblika antiepileptika; sada je stalni saradnik Instituta za naučne informacije za farmakoterapiju.

Prof. Bošković je objavio više od 380 radova, od čega 78 u međunarodnim časopisima i zbornicima, i po dva u monografijama i u stranim knjigama. Po pozivu je učestvovao na 6 međunarodnih simpozijuma. Autor je monografije: Pesticidi – toksikologija i terapija trovanja, i po 2 poglavlja u nacionalnim udžbenicima.

Doprinos prof. Boškovića medicinskoj nauci je fundamentalan i praktičan. Najznačajniji doprinos predstavlja razjašnjenje mehanizma toksičnog dejstva nervnog bojnog otrova (BOt) somana, što je inače uslovljavalo neefikas-nost dotadašnje terapije. Radovi iz tog domena: 1) Ageing and reactivation of acetylcholinesterase inhibited with soman and its thiocholine like analogue. Biochem Pharmacol 17: 1738-41, 1968; 2) The influence of CBDP on organophosphate poisoning and its therapy. Arch Toxicol 42: 207-16, 1979; 3) The treatment of soman poisoning and its perspectives. Fundam Appl Toxicol 1: 203-13, 1981, spadaju u najčešće citirane publikacije. Samo prvom od njih, u International Encyclopedia of Pharmacology and Therapeutics – Anticholinesterase Agents (Pergamon Press, Oxford, 1970) posvećene su 2 strane teksta (259 i 260).

Ovo je imalo i širi medicinski značaj, jer se veliki broj organofosfor-nih (OF) jedinjenja u svetu upotrebljava u vidu pesticida u poljoprivredi, šumarstvu, kao i humanoj i veterinarskoj medicini. Naime, na osnovu vlastitih dugogodišnjih pretkliničkih istraživanja OF insekticida, ustanovljeno je da su i kod njih postojali isti problemi kao i kod somana. Da bi rešio ove probleme prof. Bošković je svoja istraživanja usmerio u pravcu izbora najoptimalnijeg oksima-reaktivatora holinesteraze inhibirane nervnim bojnim otrovima i OF insekticidima, kao specifičnih antidota u tim trovanjima. Pretkliničkim ispitivanjima niza novosintetizovanih oksima i više otrova rešen je navedeni problem, jer je dokazano da je zbog specifične hemijske strukture najefikasniji oksim bio HI-6.

Iz ukupnog opusa radova prof. Boškovića značajni su i oni koji se odnose na doprinos razjašnjenju mehanizma dejstva lekova kod morbus Parkinsoni, miotoniae congenitae, myasteniae gravis  i konvulzivnih stanja. Radovi iz kliničkih ispiti-vanja na zdravim dobrovoljcima, HI-6 in man: blood levels, urinary excretion and tolerance after intramuscular administration of oxime to healthy volunteers (Fundam Appl Toxicol 5: 89-97, 1985), kao i na pacijentima otrovanim OF insekticidima, HI-6 in man: efficacy of the oxime in poisoning by organophosphorus insecticides (Human Exp Toxicol 10: 113-8, 1991 i Proc 6th CBW Protection Symposium, Stockholm 1998), proistekli iz saradnje sa Klinikom za toksikologiju i kliničku farmako-logiju VMA, uvrstili su prof. Boškovića u red najpoznatijih stručnjaka u svetu u oblasti toksikologije i terapije trovanja OF insekticidima i nervnim BOt.

Prof. Bošković je i inventor NovokombÒ tableta, leka koji je 1994. bio registrovan u našoj zemlji, posebno efikasnog u terapiji akutnih napada migrene i drugih vrsta jakih bolova, uključujući i kancerski i fantomski (Carbamazepine and etodolac – new combination with highly potent analgesic efficacy – Sci Rev 17-8, 1996).

Prof. Bošković je kroz nastavu farmakologije i toksikologije, mentorskim radom na odbrani doktorskih disertacija (68) i magistarskih radova (52), pored VMA, značajno doprineo i razvoju medicinskih fakulteta u Banjaluci, Beogradu, Nišu, Novom Sadu, Prištini, Rijeci, Sarajevu, Tuzli i Zagrebu.

Biografske odrednice prof. Boškoviću posvećene su u Vojnom Leksikonu (1981), Ko je ko u Srbiji (1996), International Directory of Distinguished Leadership, Biografskog instituta SAD (1998) i 2000 Outstanding Intellectuals of the 21st Century, Internacionalnog biografskog centra (IBC) u Kembridžu (2003). Nosilac je odlikovanja International Order of Merit (IOM), Internacionalnog biografskog centra (IBC) u Kembridžu (2000). Prema podacima Science Citation Index, radovi prof. Boškovića citirani su više od 750 puta, što je značajno doprinelo ne samo njegovom ličnom, već i ugledu naše medicinske nauke u svetu.