Dr Živko T. Avramovski

Dr Živko T. Avramovski

Dr Živko T. Avramovski

Institut društvenih nauka

Dr Živko T. Avramovski, naučni savetnik Instituta za savremenu istojiju u Beogradu, rođen je 1926. godine u Neproštenu kod Tetova, od oca Tome i majke Borke Bojovski. Školovao se u Beogradu, Skoplju i Vršcu. Diplomirao na Filozofskom fakultetu u Beogradu, i doktorirao 1965. na Filozofskom fakultetu u Zagrebu.

Početkom novembra 1944. godine stupio u JNA i posle završetka rata zadržan je u aktivnoj službi. Po sopstvenom zahtevu preveden u rezervu 1952., posle čega se nastanio u Vršcu gde je radio kao nastavnik istorije do 1959., kad je primljen kao stipendista za naučno usavršavanje u Institut društvenih nauka u Beogradu, Odeljenje za istorijske nauke.

Posle doktorata izabran je u zvanje naučnog saradnika. Od 1966. do 1969. vršio dužnost upravnika Odeljenja za istorijske nauke. 1969. Odeljenje se izdvojilo iz Instituta i osnovan je samostalni Institut za savremenu istoriju u kome je biran u zvanje višeg naučnog saradnika i naučnog savetnika. Stalno je bio rukovodilac projekta Međunarodni položaj i spoljna politika Jugoslavije, a pored toga rukovodio je ugovornim projektima Istorija Bora i okoline, Istorija Kosovske Mitrovice i okoline, Jugoslovensko-bugarski odnosi od 1865 do 1970. Od 1968. do 1983. predavao je kao honorarni profesor Opštu istoriju novog veka (XX vek) na Filozofskom fakultetu u Prištini.

Počev od 1961. godine, kada je kao stipendista UNESK-a radio u Arhivu Ministarstva spoljnih poslova u Bonu, pa do odlaska u penziju 1985. godine istraživao je u arhivima i institutima u Bonu, Koblencu, Frajburgu, Kilu, Londonu, Beču, Pragu, Bratislavi, Potsdamu, Ajslebenu, Štasburgu, Bukureštu, Sofiji i Moskvi i učestvovao na mnogim simpozijumima i kongresima istoričara. Bio je član Jugoslovenskog nacionalnog komiteta za balkanološke studije, kao dela Međunarodne asocijacije za izučavanje jugoistočne Evrope (AIESE) sa sedištem u Bukureštu, član Jugoslovensko-čehoslovačke istorijske komisije i potpredsednik jugoslovenskog dela Komisije; član i potpredsednik Predsedništva Saveza istoričara Jugoslavije; član Međunarodne komisije za izučavanje istorije međunarodnih odnosa sa sedištem u Milanu.

Bio je član redakcije i glavni i odgovorni urednik zbornika radova „Istorija XX veka“ od 1969. do njegovog gašenja i pokretanja časopisa „Istorija 20. veka“ u čijoj redakciji je bio član do penzionisanja; urednik zbornika radova „Jugoslovensko-bugarski odnosi u dvadesetom veku, sveska 1 i 2; urednik zbornika dokumenata „Jugoslovensko-bugarski odnosi 1865 – 1970. Tom I i II.

Najvažniji radovi kojima je uticao na razvoj teorije i prakse: Obiman naučni opus profesora Avramovskog obuhvata više monografija, studija, zbornika dokumenata i preko sto naučnih i stručnih radova u časopisima i zbornicima radova, od čega 15 u inostranstvu.

Kao najznačajniji mogu se istaći sledeći: Balkanske zemlje i velike sile 1935-1937. Od italijanske agresije na Etiopiju do jugoslovensko-italijanskog pakta; Treći Rajh i Borski rudnik; Ratni ciljevi Bugarske i Centralne sile 1914-1918; Balkanska antanta (1934-1940); Sukob interesa Velike Britanije i Nemačke na Balkanu uoči drugog svetskog rata; Italijanska ekonomska penetracija u Albaniju od 1925 do 1939. godine; Treći Rajh i „Velika Albanija“ posle kapitulacije Italije (1943-1944); Stav britanske vlade prema sklapanju Balkanskog sporazuma (1934-1935); Pitanje sovjetsko-rumunskog pakta, pad Tituleska i posledice za rumunsku spoljnopolitičku orijentaciju; Yugoslav-Bulgarian perpetual friendship Pact of January 24. 1937; Attempt to form a Neutral Bloc in the Balkan (1939); Importance des materiaux diplomatiques britaniques pour l’’histoire des pays balkaniques d’’entre deux guerres; Bugarske pretenzije za aneksiju delova Kosova u prvom svetskom ratu; Obeštećenje britanskih vlasnika za nacionalizovani kapital u Jugoslaviji; Albanija između Italije i Jugoslavije 1918-1924; Britansko-jugoslovenski ekonomski odnosi 1918-1939; Jugoslovensko-albanski odnosi 1918-1939; Stav Jugoslavije i Velike Britanije prema projektu pakta o uzajamnoj pomoći između Francuske i Male antante; Ekonomski i politički ciljevi nemačkog izvoza naoružanja u balkanske zemlje; Finansiranje Radoslavova i njegove partije u toku prvog svetskog rata od strane Nemačke; La politique anglaise envers l’’Albanie 1918-1924; Osnovni faktori koji su uticali na spoljnopolitički položaj Kraljevine Jugoslavije; Balkanski sporazum i fašistička opasnost na Balkanu 1934-1940; Velika Britanija i pitanje balkanske federacije na kraju drugog svetskog rata;

Poseban značaj u radu profesora Avramovskog ima publikovanje arhivskih izvora. Tu treba pomenuti seriju Britanci o kraljevini Jugoslaviji, tom I (1921-1930); tom II (1931-1938); i tom III (1939-1941); Zbornik (nemačkih) dokumenata o ekonomskoj eksploataciji, u seriji Istočna Srbija u ratu i revoluciji 1941-1944. Devet projekata o jugoslovensko-bugarskoj federaciji.

Najvažniji naučni doprinos: U svojim radovima izvršio je kritičku, sistematsku i objektivnu analizu istorijskih kretanja. Odnose Jugoslavije sa susednim zemljama posmatra kao rezultantu ekonomskih, međunarodnih i unutrašnjepolitičkih zbivanja ne gubeći iz vida stanje na širem području Balkana, podunavlja i Evrope u celini i interese velikih sila i njihov uticaj u pojedinim balkanskim i podunavskim zemljama.